Egwyddor y Bobl
Helpu i lunio dyfodol iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru
Datblygwyd Egwyddorion y Bobl o sgyrsiau â miloedd o bobl ledled Cymru am y gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol y maent eu heisiau nawr ac yn y dyfodol.
Maent yn adlewyrchu'r hyn a ddywedodd pobl wrthym sydd bwysicaf wrth gael mynediad at wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ac yn darparu gweledigaeth gyffredin ar gyfer sut y dylid dylunio a darparu gwasanaethau.
Yn Llais, mae'r egwyddorion hefyd yn helpu i lywio ein gwaith i:
- gwrando ar brofiadau pobl
- cynrychioli barn pobl
- dylanwadu ar benderfynwyr
- hyrwyddo newid cadarnhaol mewn iechyd a gofal cymdeithasol
Mae hyn yn nodi cam pwysig mewn taith hirach. Mae'n nodi safbwyntiau clir a rennir gan bobl o bob cwr o Gymru ynghylch sut i adeiladu system iechyd a gofal cymdeithasol sy'n effeithiol, yn dosturiol, yn deg ac yn ddibynadwy. System sy'n cefnogi annibyniaeth, yn gwerthfawrogi gofalwyr, ac yn gweithio o amgylch pobl yn hytrach na ffiniau sefydliadol.
Egwyddor y Bobl
Dylai gofal fod ar gael pryd bynnag y bo ei angen - ar-lein, dros y ffôn, neu wyneb yn wyneb - heb rwystrau a achosir gan ddaearyddiaeth, iaith, neu allgáu digidol.
Mae pobl eisiau cael eu gwrando, eu credu, a’u trin â charedigrwydd ym mhob cam o’r gofal.
Ni ddylai neb gael ei adael allan. Mae pobl eisiau diweddariadau amserol, iaith glir, a gonestrwydd ynglŷn ag oediadau.
Dylai gwasanaethau gydweithio o amgylch y person, fel nad oes rhaid i bobl ailadrodd eu stori na dod o hyd i’w ffordd trwy wasanaethau ar eu pen eu hunain.
Mae gofal lle a phryd bynnag y mae ei angen ar bobl yn hanfodol ar gyfer diogelwch, lles ac ymddiriedaeth. Pan na ellir osgoi aros, dylai cefnogaeth a chyfathrebu clir sicrhau nad yw pobl byth yn teimlo eu bod wedi’u hanghofio.
Mae pobl eisiau gwasanaethau sy’n deall eu hamgylchiadau unigryw, yn eu trin â thrugaredd, ac yn ystyried pob agwedd ar eu hiechyd a’u bywyd, nid cyflwr yn unig.
Dylai gofal adlewyrchu hawliau a hunaniaethau, a chael gwared ar rwystrau sy’n gysylltiedig ag iaith, diwylliant, anabledd a mynediad digidol.
Dylai gofal a chymorth helpu pobl i fyw gydag urddas, cysylltiad a dewis. Mae angen cymorth ystyrlon i ofalwyr di-dâl, gan gynnwys seibiant, cyngor a chymorth emosiynol.
Adroddiad Iechyd a Gofal Cymdeithasol yr Ydym ei Eisiau
O fis Gorffennaf i fis Tachwedd 2025, bu Llais yn cymryd rhan mewn sgwrs Cymru gyfan gyda miloedd o bobl drwy ddigwyddiadau cenedlaethol a chymunedol, sgyrsiau un i un a thrwy rwydweithiau a chymdeithasau iechyd a gofal cymdeithasol. Roedd hwn yn gyfle i rannu profiadau o iechyd a gofal cymdeithasol fel rhan o brosiect Yr Iechyd a Gofal Cymdeithasol a Garem.
Fe wnaethon ni siarad â phobl sy’n jyglo arosiadau amhosibl, gofalwyr sy’n cael eu hymestyn i’r pwynt o dorri, a phobl a ddywedodd wrthym beth sy’n eu cadw i fynd, beth sy’n eu rhwystro, a beth maen nhw eisiau bod yn wahanol.
Neges graidd a redodd drwy bopeth a rannodd pobl gyda ni oedd; mae pobl eisiau system iechyd a gofal cymdeithasol sy’n eu trin fel bodau dynol, nid rhifau.
Maen nhw eisiau cael eu gwrando, derbyn gofal cydgysylltiedig, cael cyfathrebu gonest, cael cefnogaeth cyn i bethau gyrraedd argyfwng ac maen nhw eisiau penderfyniadau sy’n canolbwyntio ar y person.
Roeddent hefyd yn rhannu ymdeimlad dwfn o falchder yn ymroddiad staff rheng flaen, sydd mor aml yn gwneud y gwahaniaeth rhwng ofn a sicrwydd. Dywedodd llawer wrthym: “Mae’r staff yn gwneud eu gorau, mae’r system yn ei gwneud hi’n anodd.”
Mae’r adroddiad hwn yn seiliedig ar yr hyn a ddywedodd miloedd o bobl wrthym yn ystod y prosiect hwn am yr hyn sydd bwysicaf i ddyfodol iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru. Daw’r wyth egwyddor rydyn ni’n eu rhannu yma yn uniongyrchol o’u profiadau.
Mae’n bwysig nodi nad yw’r themâu hyn yn newydd, maen nhw’n cyfateb i’r hyn rydyn ni wedi bod yn ei glywed ers i Llais ddod yn weithredol yn 2023. Mae hyn yn dangos bod blaenoriaethau pobl wedi aros yr un fath ledled Cymru.