Mae Llais yn ymateb i gyhoeddi Adroddiad Asesiad Sicrwydd Mamolaeth a Newyddenedigol Cymru Gyfan

Er bod yr asesiad yn tynnu sylw at faterion difrifol ar draws y system, mae hefyd yn nodi cryfderau pwysig i adeiladu arnynt. Disgrifiodd llawer o fenywod a theuluoedd ofal cynnes, tosturiol a phersonol. Roedd staff yn aml yn cael eu canmol am eu caredigrwydd a'u hymroddiad hyd yn oed o dan bwysau mawr. Mae'r adroddiad yn dangos bod y tîm asesu hefyd wedi gweld diwylliannau cadarnhaol mewn llawer o unedau, yn enwedig mewn gwasanaethau dan arweiniad bydwreigiaeth, a rhywfaint o arfer da o ran ecwiti, amrywiaeth a chynhwysiant. Mae hyn yn dangos bod gwelliant yn bosibl pan fydd yr amodau cywir yn eu lle.

Ar yr un pryd, mae adroddiad heddiw yn cadarnhau nad digwyddiadau ynysig oedd y pryderon a godwyd gyda Llais, ond yn rhan o batrymau cyson ledled Cymru. Mae'n tynnu sylw at wendidau difrifol mewn gofal mamolaeth a newyddenedigol, gan gynnwys:

• Modelau brysbennu ac ysgogi esgor anghyson, gan arwain at oedi ac amrywiad mewn gofal.
• Gofal ôl-enedigol sy'n annigonol yn eang, wedi'i nodi fel un o'r bylchau mwyaf arwyddocaol ym mhrofiadau pobl.
• Prinder gweithlu, problemau cymysgedd sgiliau a modelu gweithlu nad yw wedi cadw i fyny â chymhlethdod cynyddol.
• Capasiti theatrau ddim yn cadw i fyny â'r cynnydd mewn genedigaethau Cesaraidd a'r ddarpariaeth feddygol anghyson ar wardiau esgor.
• Bylchau sylweddol mewn cymorth iechyd meddwl amenedigol, gan gynnwys ar gyfer partneriaid a staff.
• Darnio mewn gwasanaethau newyddenedigol, yn enwedig ledled De Cymru.
• Prosesau adolygu digwyddiadau sy'n araf, yn weithdrefnol ac yn aml yn drawmatig i deuluoedd.
• Llywodraethu cenedlaethol aneglur, gyda chylchoedd gwaith sy'n gorgyffwrdd a diffyg monitro amser real.

Bylchau mewn data, aeddfedrwydd digidol, a thystiolaeth ymchwil, gan gyfyngu ar allu'r system i ddeall canlyniadau'n llawn i fenywod a babanod.

Mae'r asesiad yn nodi'r camau gweithredu cenedlaethol allweddol sydd eu hangen i wella gwasanaethau, gan gynnwys bwrdd goruchwylio amenedigol cenedlaethol, manylebau gwasanaeth cenedlaethol ar gyfer brysbennu ac ysgogi, llwybr iechyd meddwl amenedigol cenedlaethol, rhwydwaith meddygaeth famol, a chyfluniad crud newyddenedigol cenedlaethol ar gyfer Canolbarth, Gorllewin a De Cymru.

Sut mae Llais wedi sicrhau bod lleisiau menywod a theuluoedd wedi llunio'r asesiad hwn

Yn dilyn cyhoeddi adroddiad Bae Abertawe ym mis Mai 2025, cymerodd Llais gamau i sicrhau bod y pryderon a godwyd gan fenywod a theuluoedd yn dylanwadu ar newid cenedlaethol:

• Cyhoeddwyd cynrychioliadau ffurfiol i bob Bwrdd Iechyd, gan ei gwneud yn ofynnol myfyrio ar ganfyddiadau allweddol, systemau adborth clir, monitro diogelwch ac ansawdd tryloyw, a gweithredu Fframwaith Ymgysylltu Amenedigol Cymru Gyfan.
• Dwyn Byrddau Iechyd i gyfrif am wella cyfathrebu, cryfhau MNVPs, gwella iechyd meddwl ôl-enedigol a chymorth bwydo ar y fron, a chyflwyno hyfforddiant cymhwysedd diwylliannol.
• Cyfrannodd yn uniongyrchol at yr asesiad cenedlaethol drwy'r Panel Rhanddeiliaid a'r Grŵp Llywio Lleisiau Teulu a Chymuned, gan sicrhau bod profiad bywyd wedi llywio canfyddiadau'r adolygiad.
• Yn barod i gynnal a chadeirio Partneriaeth Lleisiau Mamolaeth a Newyddenedigol Cymru (MNVPC) newydd, gan ddod â Chadeiryddion MNVP o bob cwr o Gymru ynghyd fel system rhybuddio cynnar sydd wedi'i wreiddio mewn profiad byw.
• Darparu cefnogaeth ac eiriolaeth barhaus i deuluoedd sy'n codi pryderon drwy ymgysylltu rhanbarthol a'n gwasanaeth eiriolaeth cwynion.

Er gwaethaf yr ymdrechion hyn, mae'r asesiad cenedlaethol yn cadarnhau nad yw teuluoedd yn dal i deimlo effaith y gwelliannau'n gyson. Mae bwlch o hyd rhwng yr hyn y mae gwasanaethau'n ei fwriadu a'r hyn y mae pobl yn ei brofi.

Datganiad gan Alyson Thomas, Prif Weithredwr Llais:

“Ymddiriedodd menywod a theuluoedd ledled Cymru yn Llais gyda’u straeon. Mae’r asesiad cenedlaethol heddiw yn dangos eu bod nhw'n iawn i siarad. Mae'r un problemau a ddywedasant wrthym am gyfathrebu gwael, gofal anghyson, bylchau mewn cymorth ôl-enedigol, darpariaeth iechyd meddwl annigonol a phrosesau adolygu trawmatig, yn digwydd ledled Cymru a rhaid mynd i'r afael â nhw ar frys.

“Helpodd lleisiau menywod a theuluoedd i lunio’r asesiad cenedlaethol hwn. Nawr rhaid iddyn nhw arwain y gwelliannau sy'n dilyn.

“Rhaid i ofal mamolaeth diogel, parchus a thosturiol fod yn warant sylfaenol, ni waeth ble yng Nghymru rydych chi'n byw.

“Bydd Llais yn parhau i sicrhau bod yr hyn y mae pobl yn ei ddweud wrthym yn cael ei glywed yn glir ar y lefelau uchaf, a bod Llywodraeth Cymru a Byrddau Iechyd yn gweithredu’n gyflym, yn dryloyw ac yn gyson i gyflawni’r gwelliannau y mae teuluoedd yn eu haeddu.”