Llais yn ymateb i Raglen Lywodraethu gan y Llywodraeth Cymru

Ledled Cymru, mae pobl yn dweud wrthym eu bod yn barnu gwasanaethau nid yn ôl strwythurau, strategaethau neu ffiniau sefydliadol, ond yn ôl a allant gael help pan fydd ei angen arnynt, a ydyn nhw'n deall beth sy'n digwydd, a yw gwasanaethau yn gweithio gyda'i gilydd o'u cwmpas, ac a ydynt yn cael eu trin ag urddas a pharch. 

Mae'r Rhaglen yn rhoi pwyslais sylweddol ar ofal sy'n canolbwyntio ar y person, profiadau pobl, profiad byw, hawliau a lleihau amrywiaeth. Mae hefyd yn ymrwymo i ddefnyddio tystiolaeth, data a phrofiad claf i lunio a gwella gwasanaethau. 

Yr her nawr yw sicrhau bod yr ymrwymiadau hynny'n cael eu hadlewyrchu nid yn unig mewn polisi a dylunio gwasanaethau, ond yn y ffordd y mae llwyddiant yn cael ei ddeall, ei fesur a'i adrodd. 

Ni ddylid trin profiadau pobl fel tystiolaeth atodol. Dylent eistedd ochr yn ochr â mesurau perfformiad, ansawdd, diogelwch, gweithlu ac ariannol wrth asesu a yw newid yn gweithio. 

Rydym i gyd yn profi iechyd a gofal cymdeithasol yn ei gyfanrwydd, felly mae deall a yw newid system gyfan yn llwyddo yn gofyn am fwy na mesur gweithgaredd, cerrig milltir cyflawni neu newidiadau i strwythurau. Mae hefyd yn golygu deall a all pobl gael mynediad at wasanaethau'n haws, derbyn cyfathrebu clir ac amserol, profi gwell parhad, teimlo'n rhan o benderfyniadau, a gweld gwasanaethau yn ymateb i'r hyn sy'n bwysig iddynt. 

Rydym yn gofyn i Lywodraeth Cymru wneud hyn yn glir o ran sut mae cynnydd yn erbyn y Rhaglen Lywodraethu yn cael ei fesur a'i adrodd. Dylai profiad pobl fod yn weladwy ochr yn ochr â gwybodaeth am weithgareddau, perfformiad ac amser aros, a dylai'r Llywodraeth nodi sut y bydd yn gwybod a yw integreiddio yn cael ei brofi gan bobl, nid yn unig yn cael ei weithredu trwy strwythurau a phrosesau. 

Iechyd a gofal cymdeithasol di-dor 

Mae'r Rhaglen yn cydnabod na ellir gwahanu gwelliannau mewn iechyd oddi wrth gynaliadwyedd a hygyrchedd gofal cymdeithasol, ac nad yw'r rhaniad hir sefydlog rhwng iechyd a gofal cymdeithasol yn adlewyrchu gwir anghenion pobl. Mae'n ymrwymo i drawsnewidiadau mwy di-dor a safonau mwy cyson. 

Mae pobl yn parhau i ddweud wrth Llais am anawsterau ar y ffiniau rhwng gwasanaethau, yn enwedig o ran mynediad, rhyddhau o'r ysbyty, parhad gofal, gofal di-dâl, cymorth cymunedol, llywio systemau cymhleth a deall hawliau a hawliau. 

Wrth i'r Rhaglen symud i ddarparu, bydd yn bwysig bod integreiddio yn cael ei farnu nid yn unig gan strwythurau neu brosesau newydd, ond yn ôl p'un a yw pobl wir yn profi gwasanaethau yn gweithio gyda'i gilydd o'u cwmpas. 

Dros y flwyddyn ddiwethaf, helpodd miloedd o bobl ledled Cymru i lunio Egwyddorion Pobl Llais. Maent yn disgrifio sut y dylai iechyd a gofal cymdeithasol da edrych a theimlo o safbwynt y bobl sy'n defnyddio gwasanaethau. 

Dywedodd pobl wrthym eu bod eisiau gwasanaethau sy'n hygyrch ac yn amserol, yn cyfathrebu'n glir, yn eu trin gydag urddas a pharch, yn gweithio gyda'i gilydd, yn gweld y person cyfan, yn deg ac yn gynhwysol, ac yn cefnogi annibyniaeth. 

Mae Egwyddorion y Bobl yn darparu fframwaith ymarferol ar gyfer deall a yw polisïau, strategaethau a diwygiadau yn gwneud gwahaniaeth ystyrlon i fywydau pobl. Bydd Llais yn parhau i'w defnyddio i helpu i ddehongli'r hyn a glywn gan bobl a chymunedau ledled Cymru. 

Rydym hefyd yn gofyn i Lywodraeth Cymru, byrddau iechyd, awdurdodau lleol a darparwyr gofal cymdeithasol ddefnyddio Egwyddorion y Bobl wrth gynllunio, darparu ac asesu gwasanaethau. Byddai eu defnyddio'n gyson yn darparu prawf ymarferol a rennir o a yw newid yn cyfieithu i'r profiadau y mae pobl wedi dweud wrthym fod yn bwysig. 

Rydym am weld yr Egwyddorion yn cael eu hadlewyrchu wrth ddatblygu trefniadau perfformiad a chanlyniadau cenedlaethol ar gyfer iechyd a gofal cymdeithasol, gan ategu mesurau presennol o brofiad claf a phobl a helpu i roi mwy o gydlyniant ac amlygrwydd i brofiad pobl ar draws y system. 

Cysylltu ymrwymiadau â phrofiadau

Bydd Llais yn chwarae ei ran drwy adrodd yn annibynnol ac yn rheolaidd ar yr hyn y mae pobl yn ei ddweud wrthym, gan gynnwys lle mae newid yn cael ei deimlo a lle nad yw. Dros amser, byddwn yn parhau i gasglu tystiolaeth annibynnol gan bobl a chymunedau ledled Cymru i ddeall a yw gwelliannau'n cael eu profi, lle mae profiadau'n wahanol, a yw anghydraddoldebau yn culhau ac a yw lleisiau pobl yn dylanwadu ar newid. 

Mae'r Rhaglen Lywodraethu yn nodi'r hyn y mae'r Llywodraeth yn bwriadu ei wneud. Mae Egwyddorion y Bobl yn nodi'r hyn y mae pobl yn disgwyl ei brofi. Dros y blynyddoedd nesaf, bydd Llais yn parhau i helpu i bontio'r bwlch rhwng y ddau. 

Dyna'r rôl y bydd Llais yn parhau i'w chwarae: gwrando'n annibynnol, rhannu'r hyn y mae pobl yn ei ddweud wrthym, tynnu sylw at ble nad yw profiad yn cyfateb i uchelgais, a helpu i sicrhau bod lleisiau pobl yn siapio penderfyniadau, gwelliant ac atebolrwydd.