Yr hyn a glywsom gan blant, pobl ifanc a theuluoedd yn eisteddfod yr Urdd 2026

Dros gyfnod eisteddfod yr Urdd, buom yn siarad â phlant, pobl ifanc a'u hoedolion o bob cwr o Gymru am eu profiadau o wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol. 

Roedd yr hyn a rannodd pobl gyda ni yn onest ac yn feddylgar. 

Un o'r themâu cryfaf a glywsom gan blant a phobl ifanc oedd pwysigrwydd caredigrwydd. Dywedodd llawer wrthym, hyd yn oed pan oeddent yn ofnus, yn sâl neu'n wynebu arosiadau hir, fod staff yn eu helpu i deimlo'n ddiogel, yn cael gwrandawiad ac yn gofalu amdanynt. 

• “Roedden nhw’n garedig wrtha i ac fe wnaethon nhw fy ngwneud yn well.” 
• “Roedd y meddygon yn gyfeillgar. Fe wnaethon nhw wrando arna i ac roedden nhw'n garedig i mi.” 
• “Roeddwn i ychydig yn ofnus ond fe wnaethon nhw bopeth yn iawn.”
• “Siaradodd y meddyg â mi.” 

Clywsom hefyd am ba mor bwysig yw pan fydd gweithwyr proffesiynol yn cymryd amser i wrando nid yn unig ar blant, ond ar deuluoedd hefyd. 

Ar yr un pryd, dywedodd pobl wrthym am eu pryderon ynghylch: 

• arosiadau hir am apwyntiadau, ambiwlansys, asesiadau a thriniaeth  
• anhawster cael apwyntiadau gyda meddyg teulu a deintydd  
• oedi mewn cymorth ADHD ac iechyd meddwl i blant a phobl ifanc  
• problemau cyfathrebu a ddim bob amser yn gwybod beth sy'n digwydd  
• pwysau ar ysbytai a staff  
• gwasanaethau ddim bob amser yn cydweithio o amgylch anghenion pobl 

Disgrifiodd rhai teuluoedd deimlo'n flinedig wrth geisio llywio systemau neu gael mynediad at gymorth, yn enwedig o ran gwasanaethau niwroddatblygiadol a gofal cymdeithasol. 

Clywsom hefyd enghreifftiau pwerus o ofal gwych yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol - gan dimau ysbytai, nyrsys, cwnselwyr ysgolion, meddygfeydd teulu, clinigau llygaid, deintyddion a gwasanaethau cymunedol ledled Cymru. 

Siaradodd nifer o bobl am bwysigrwydd gallu cael mynediad at wasanaethau yn y Gymraeg, gan gynnwys un plentyn a ddywedodd ei bod yn ofidus nad oeddent yn gallu egluro eu hunain yn y Gymraeg tra yn yr ysbyty. 

Ar draws pob sgwrs, roedd un peth yn glir: mae pobl eisiau gofal sy'n garedig, yn hygyrch, yn gydgysylltiedig ac yn canolbwyntio ar eu bywydau. 

Diolch i bawb a stopiodd i siarad â ni yn yr Urdd. Mae eich profiadau yn helpu i lunio'r gwaith a wnawn a'r sgyrsiau a gawn gyda'r GIG, awdurdodau lleol a Llywodraeth Cymru ledled Cymru. 

Eisiau rhannu eich barn hefyd? Dywedwch wrthym beth yw eich barn am iechyd a gofal cymdeithasol Cymru yn ein harolwg pwrpasol ar gyfer plant 11-17 oed.