Yr hyn a glywsom yn y Sioe Iechyd Meddwl a Llesiant

Er bod profiadau’n amrywio, daeth sawl thema glir i’r amlwg yn ystod ein sgyrsiau. 

Un o’r negeseuon cryfaf a glywsom oedd pwysigrwydd teimlo bod rhywun yn gwrando arnoch a bod gennych lais yn eich gofal. 

Dywedodd pobl wrthym fod cael eu clywed a’u cymryd o ddifrif yn hanfodol i ofal da. Disgrifiodd rhai apwyntiadau a oedd yn teimlo’n frysiog, gan adael dim digon o amser iddynt egluro’r hyn yr oeddent yn ei brofi, a oedd yn gwneud i rai deimlo eu bod yn cael eu diystyru a’u tanbrisio. 

Dywedodd un person wrthym: 

“Pobl yw’r arbenigwyr ar eu hunain, felly os nad oes neb yn gwrando arnynt, beth yw’r pwynt?” 

Clywsom hefyd fod cael y cyfle i gymryd rhan mewn penderfyniadau a mynegi eu hanghenion yn cael ei ystyried yn hanfodol. Pan nad yw hyn yn digwydd, mae pobl yn teimlo fel “rhif” yn hytrach nag unigolyn, gan atgyfnerthu’r teimladau hynny o gael eu diystyru a’u tanbrisio. 

Roedd pwysigrwydd cyfathrebu yn thema arall a ddaeth i’r amlwg yn gryf yn y sgyrsiau a gawsom yn y sioe. 

Siaradodd pobl â ni am y pryder, y rhwystredigaeth a’r ansicrwydd a all gael eu hachosi gan gyfathrebu gwael neu anghyson. Roedd cyfnodau hir heb ddiweddariadau, prosesau aneglur a’r angen i fynd ar ôl gwybodaeth eu hunain yn gwneud i bobl deimlo nad oeddent yn cael eu cefnogi ar adegau anodd, ac yn cynyddu’r tebygolrwydd y byddai pobl yn cyrraedd pwynt argyfwng. 

“Mae diffyg cyfathrebu yn cynyddu pryder ac yn gwneud pethau’n anoddach, nid yn well. Gall wneud gwella ac aros yn iach bron yn amhosibl. Yr hyn sydd ei angen arnom yw cyfathrebu rheolaidd, cyfathrebu tryloyw a chyfathrebu gonest.” 

Thema bwysig arall oedd mynediad at gymorth. 

Disgrifiodd pobl heriau wrth gael mynediad at wasanaethau, gan gynnwys amseroedd aros hir, anawsterau wrth gael apwyntiadau a dewisiadau cymorth cyfyngedig. Teimlai rhai fod cymorth yn rhy aml yn canolbwyntio ar feddyginiaeth, gan fod mathau eraill o gymorth, megis therapïau siarad, yn rhy anodd eu cyrraedd. Roedd hyn yn gwneud i bobl deimlo bod ganddynt ddewis cyfyngedig dros eu taith ofal. 

“Gall fod yn anodd iawn pan fyddwch eisiau archwilio opsiynau eraill ac nid meddyginiaeth yn unig. Mae gen i rwystrau sy’n golygu na allaf gymryd gwrthiselyddion, ond maen nhw’n parhau i geisio eu rhoi i mi. Mae’r rhestrau aros yn afresymol o hir ac rwy’n teimlo eich bod yn cael eich gadael i ymdopi ar eich pen eich hun nes bod lle ar gael neu nes eich bod yn cyrraedd argyfwng.” 

Clywsom hefyd am yr heriau y mae pobl yn eu hwynebu pan nad yw gwasanaethau wedi’u cysylltu’n dda. 

Disgrifiodd llawer fod yn rhaid iddynt adrodd eu stori dro ar ôl tro, anawsterau wrth lywio systemau, a diffyg cydlynu rhwng gwasanaethau. Dywedodd pobl wrthym eu bod eisiau gofal sy’n gydgysylltiedig, yn canolbwyntio ar yr unigolyn ac yn haws ei gyrchu. 

Ar yr un pryd, rhannodd pobl enghreifftiau o ofal tosturiol yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol. 

Hyd yn oed o fewn system sydd dan bwysau, disgrifiwyd gweithredoedd bach o garedigrwydd, empathi a dealltwriaeth fel rhai a oedd yn cael effaith barhaol ar brofiadau pobl. 

Myfyriodd un person: 

“Cymryd yr amser i wrando go iawn a pheidio â’ch brysio yn ystod apwyntiadau. Rwyf wedi cael profiad o ofal preifat a gofal y GIG. Mae’r GIG yn wych. Mae hwn yn fater systemig ehangach. Mae’r arwyddion yn Ysbyty Athrofaol Cymru yn wael iawn, a gall hyn arwain at gleifion yn cyrraedd yn hwyr i apwyntiadau ac ati. Mae hyn yn enghraifft o sut y gall newidiadau bach wneud gwahaniaeth mawr.” 

Drwy ein sgyrsiau, disgrifiodd pobl system lle gall amseroedd aros hir, mynediad cyfyngedig at gymorth, cyfathrebu gwael a diffyg gofal cydgysylltiedig wneud i bobl deimlo nad oes neb yn gwrando arnynt, nad ydynt yn cael eu cefnogi, a’u bod ar eu pennau eu hunain. 

Roedd yr hyn y mae pobl eisiau ei weld gan ddyfodol gwasanaethau iechyd meddwl yng Nghymru yn glir. Maent eisiau: 

• cael eu gwrando arnynt 
• cael digon o amser i siarad 
• derbyn cyfathrebu clir a gonest 
• cael dewis a gallu cael mynediad at amrywiaeth o opsiynau cymorth 
• cael eu trin â thosturi 

Mae’r profiadau a rannwyd gyda ni yn y Sioe Iechyd Meddwl a Llesiant yn adlewyrchu themâu allweddol o fewn Egwyddorion y Bobl Llais. Bydd y profiadau hyn yn helpu i lywio ein gwaith o ddylanwadu ar newid a gwella gwasanaethau iechyd meddwl a llesiant i bobl ledled Cymru. 

Diolch i bawb a gymerodd yr amser i siarad â ni. Mae eich profiadau yn helpu i lunio’r gwaith rydym yn ei wneud a’r sgyrsiau rydym yn eu cael gyda gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ledled Cymru.